Van het seizoen

Rabarber, fruit of groente?

Ik hou van blijvende en zichzelf uitzaaiende groentes. Dat geeft een zelfvoorzienend gevoel. Rabarber is een voorbeeld van een blijvende groente. Of van fruit?

Geschiedenis.

Rabarber is de benaming voor de verschillende soorten van het geslacht Rheum.

Deze is afkomstig van de Polygonaceae (veelknopigen of boekweitfamilie).

Rabarber is al 5000 jaar bekend. In het wild groeien verschillende soorten in de bergen van de Noordwestelijke en Westelijke provincies van China en in het aangrenzende Tibet, maar ook in Zuid Siberië. Dat laat zien dat rabarber goed tegen kou kan.

Eerst werd de plant alleen medicinaal gebruikt. In 1600 werd door John Gerard, hofbotanicus van de Engelse koning, ontdekt dat de bladeren net zoals snijbiet en spinazie gegeten konden worden. Vanaf 1850 wordt rabarber in Duitsland gekweekt en vanaf 1900 in Nederland.

 

Van rabarber wordt vooral compote, moes, jam, chutney, siroop, wijn en gebak gemaakt.Rabarber Minder bekend is dat rabarber nog steeds in de geneeskunde, als schuurmiddel en als haarkleurmiddel wordt gebruikt. Zoveel in de natuur is multifunctioneel. Als we alles van de natuur altijd en overal zouden benutten kwam niemand iets tekort.

Geneeskrachtige werking

Rabarber wordt vooral gebruikt bij darmklachten als een opgeblazen gevoel en constipatie. Niet de stelen maar de wortel wordt hiervoor gebruikt. Er wordt een sterk purgeermiddel (anthrachinon) van gewonnen. Rabarber  heeft ook een algemeen versterkinge werking en het is eetlustbevorderend en maagversterkend. In rabarber zit oxaalzuur, wat kalk onttrekt. Het moet daarom niet te vaak worden gegeten. Er zit ook appelzuur in en dat heeft een bloedreinigende werking. Het is dus goed voor hart en bloedvaten. In China wordt rabarber (ook) nog steeds speciaal gekweekt voor de gezondheidsbevorderende eigenschappen.

Kweken

Rabarber is een heel gemakkelijke plant om te kweken en ziektes en plagen komen weinig voor. U kunt het beste in maart een plantje in de grond zetten. De plant doet het bijna overal, alleen op zandgrond gaat het moeilijker, die moet verrijkt worden door organische mest of compost.

Zoals bij veel winterharde groentes sterft het bovengrondse deel van de plant af. De sterke wortelstokken overleven de kou. De plant kan wel 15 jaar op dezelfde plaats blijven staan. Elk jaar wordt hij groter en zwaarder en is er steeds meer te oogsten Als u meer rabarber in de tuin wilt kunt u een volwassen rabarberplant met een spade in vier of vijf stukken verdelen. Aan elk stuk moet een deel van de wortels zitten. Elk nieuw plantje moet een m2 aan ruimte hebben om goed te kunnen groeien. Met één rabarberplant kunt u de rest van uw leven doen als u ze een paar keer splijt. Rabarber houdt van koelte. Als het later in het jaar warmer wordt heeft rabarber niet alleen meer moeite om te groeien, maar het oxaalzuur wat eerst vooral in de bladeren zat komt dan in de stelen. Dat is niet zo gezond. De stelen worden ook dik en taai. Als u veel rabarber heeft kunt u in het late voorjaar een deel invriezen of inmaken.

 

Oogsten

U kunt het beste in de lente oogsten, van april tot eind juni, dan is de rabarber het lekkerst. U hoeft de stelen dan nauwelijks te schillen. Snij de bladstelen niet af, maar draai de stelen tot bij de grond af. Neem de bladstelen onderaan vast, buig ze wat binnenwaarts en trek ze dan, iets draaiend, los. De bladeren kunt u niet eten, die zijn giftig!

Voedingsstoffen

In rabarber zit kalium, calcium, ijzer, foliumzuur, vitamine B1, B2, B6 en vitamine C.

Recepten

In stukjes gestoofd, als groente bij gekookte aardappeltjes. Het is goed om tijdens het koken een beetje krijt toe te voegen of iets met zuivel als toetje te geven. Dat neutraliseert het oxaalzuur. Ik meng rabarber vaak met custard.

Ik las van iemand die stukjes rauwe rabarber in suiker doopt en ze dan zo opeet.

Rabarbercompote kunt u maken door de rabarberstelen in stukjes te snijden en een kwartiertje zachtjes te stoven in een beetje water of vruchtensap. Als het afgekoeld is suiker, fructose of honing erdoor roeren. Als u even met de mixer of lepel klopt wordt het moes. Wanneer u dit invriest en af en toe even losroert met een vork, is het geen rabarbermoes meer, maar rabarberijs. Een scheutje alcohol erdoor maakt het ijs zachter. Lekker met vanillesaus. Of op een hete dag een of meer bolletjes ijs in een hoog glas leggen en daar een scheut seven-up of cider overheen gieten.

Als u de compote om en om met vanillevla in een mooie schaal doet heeft u een lekker toetje. En met cake onderin de schaal en een laag slagroom bovenop heeft u een soort trifle, een beroemd Engels gerecht. Rabarber is sowieso favoriet bij de Britten. Er zijn daar 112 variëteiten. Er wordt 32 miljoen kilo rabarber per jaar geproduceerd. Zoals er in Duitsland herfstfeesten zijn, zijn er in Engeland rabarberfeesten.

Eenvoudige rabarberkoek

200 gram meel

3 theelepels wijnsteenpoeder

50 gram olie

75 gram fructose of rietsuiker

1 theelepel kaneel

1 theelepel gemberpoeder

een scheut biogarde of yoghurt

mengen met

200 gram kleine stukjes rabarber gehusseld met 25 gram fructose of rietsuiker en

2 theelepels custard

Het rabarberbeslag in een kleine springvorm of vierkante vorm spatelen en bestrooien met rietsuiker.

Een uur bakken in een voorverwarmde oven van 180 graden.

 

 

Rabarbertaart

De oven voorverwarmen op 200 °C.

Zanddeeg maken (of bladerdeeg gebruiken) van

200 gram meel,

1 theelepel kaneel,

150 gram boter of olie en

100 gram suiker of ander zoets.

De rabarber in kleine stukjes snijden en in een kom mengen met suiker naar smaak en eventueel ander fruit als stukje appel of aardbei.
Een kleine vorm met het deeg bekleden (wat deeg bewaren voor een ruitpatroon) en even koel wegzetten.

De taartvorm vullen met het rabarbermengsel.

Uit de rest van het deeg lange reepjes snijden.

Met de reepjes deeg een ruitpatroon bovenop de vulling maken.

De taart eventueel met eigeel of melk bestrijken en 35 à 40 minuten in de oven bakken tot de bovenkant goudbruin is.

Variatie: In plaats van de ruitjes, de taart na een half uur uit de oven halen, en een laag gezoet en geklopt eiwit (de dooier heeft u dan in het zanddeeg verwerkt) op de vulling spatelen. Nog 20 minuten bakken.

In plaats van stukjes rabarber rabarbermoes maken. De rabarber in een bodempje water met een deksel op de pan zachtjes gaar stoven. Een andere manier is om in een steelpan een scheutje olie, of klontje roomboter en een volle eetlepel suiker te laten smelten. Dan de rabarber erbij en verder hetzelfde. Het krijgt dan een lichte gecaramelliseerde smaak.