Eetcultuur
Iemand uit België vroeg of in mijn boek Hollandse recepten staan.
De recepten zijn niet aan een nationaliteit gebonden, ze zijn van mij!! Soms zal iets frans- engels of italiaansachtig zijn. Ook staan er gerechten in waarvan de basis misschien Nederlands is. Ik geef vaak het begin van een recept waar u dan zelf mee aan de gang kunt. Ook noem ik, om te prikkelen, allerlei mogelijkheden. Uitgangspunt is om met een paar eenvoudige producten heel veel te doen.
Hazelnoten
Wat is er allemaal mee te doen?
Fijn
als u zelf een hazelnootstruik heeft, of wanneer er een in de buurt is.
De noten zitten vol goede stoffen. Als u veel hazelnoten geraapt heeft
zijn er veel recepten nodig. In de dop kunnen ze, net zoals andere noten
maanden bewaard worden.
De vliesjes haalt u van de hazelnoten door ze eerst in de oven of
koekenpan donkerbruin te roosteren tot de vliesjes openbarsten. Leg ze
daarna op een theedoek. Sla die dubbel en rol er met uw handen overheen.
U kunt de hazelnoten vervolgens malen in een keukenmachine. Met het
meel wat u dan heeft kunt u bakken, zoals met gewoon meel. Ideaal voor
mensen met een glutenintolerantie.
Hazelnoten en chocolade gaan goed samen. De noten lichtbruin roosteren. Af laten koelen en door gesmolten chocola roeren. Hoopjes van maken en hard laten worden.
Halzelnootpasta kopen is duur en zelf maken is heel eenvoudig.
U
maakt hem door de noten fijn te malen in een keukenmachine. De noten
scheiden olie af en op die manier ontstaat de pasta. U kunt het zo laten
en er alleen een beetje zout of suiker doorroeren. U kunt de pasta ook
mengen met rozijnen of met gesmolten chocola. Dan nog een scheutje –
hazelnoot - olie of gesmolten boter toevoegen. Cacao kan ook in plaats
van gesmolten chocola.
gehakte hazelnoten zijn lekker in hartige of zoete salades.
Net zoals van amandelen kunt u er spijs van maken. De noten fijnmalen en mengen met eigeel of een scheutje olie. Wel of niet zoeten met suiker of honing en er een rol van maken die u meebakt met rozijnenbrood.
Kippenei-wit-allergie
Wat kan in plaats van ei gebruikt worden? Het hangt van het recept af, maar als het om binden gaat kan je heel goed - soja -
lecithine gebruiken van de natuurwinkel. Ik gebruik dat elke dag. Ik doe het ook vaak in
plaats van ei door pannenkoekenbeslag. Het is lekker, geeft een wat romige smaak en het
is erg gezond! Zo'n bus is wel duur, maar je doet er lang mee.
Voor paneren gebruik ik soms in plaats van ei; bloem/meel met een scheutje water of melk
en vervolgens wentel ik het product door paneermeel.
Kruiden
Passen alle kruiden in mijn tuin?
Sommige zullen het goed doen, door de soort grond, de zonnige plek of de 'buurman' (bepaalde kruiden en groentes versterken of verstoren de groei van het kruid of de groente ernaast).
Anderen helemaal niet. Ik accepteer dat en geniet van wat hier past. Bij ons is dat: pepermunt, salie, citroenmelisse, oregano, peterselie en bieslook.
Moe
Iemand vroeg me:
Soms ben ik zo moe, dan heb ik geen fut in goed en eenvoudig koken. Ik ben dan geneigd iets snels en duurs te maken of te kopen. Hoe kan het snel en goedkoop?
*Ik kook vaak een gerecht voor twee keer en doe dan de helft in de diepvries. Dan hoeft het alleen maar ontdooid te worden en in de oven gezet, of 'opgebakken'.
Als u moe bent door ziekte dan is het natuurlijk belangrijk om voor extra vitamines te zorgen.
Dus verse groente en vooral verse kruiden. Als u geen tuin heeft kunnen kruiden in de vensterbank staan. Pasta met groente is snel gemaakt. Zeker als u altijd wat gesneden groente in de diepvries heeft liggen en u vult het aan met verse kruiden.
Een graan hoeft u alleen maar even voor te koken en dan kunt u het in de hooikist (of in bed) zetten. U kunt het dan 's avonds gebruiken. U kunt er iets plantaardigs, of ei (bevat zeer veel waardevolle stoffen!) bij geven. Biogarde met muesli en vruchten is ook een prima maaltijd. De stukjes fruit er pas op het laatst bij doen. De muesli op zich ruim van tevoren maken. Voor het warm een kopje bouillon met verse kruiden vooraf. Met biologische instant bouillonpoeder zo klaar. Ik doe er dan zelf vaak nog een scheutje sherry bij. Dat doet mij altijd goed. Het is verwarmend en verwennend.
Moestuin
Ik
schreef dat ik haar vraag en mijn reactie hier weer zou geven en dat ik
er nog wat dieper op in zou gaan. "Beste moeder, groente en fruit
kweken kost me bijna niets! Ik heb een bed met blijvende groentes. Die
komen dus elk jaar terug. Net zoals kruiden en fruitbomen- en struiken.
Ik heb ook een bed met zichzelf uitzaaiende groentes zoals spinazie,
pluksla en rucola. Het voordeel van deze groentes is niet alleen dat ze
zichzelf uitzaaien, maar ook dat als je ervan oogst het weer aangroeit.
Je kan er dus oneindig vaak van eten. Ik laat de natuur voor een groot
deel zijn gang gaan. Mijn tuin is dus bepaald niet spic en span!! Ik
besef overigens wel dat er op het platteland misschien meer
mogelijkheden zijn dan in de stad. Een volkstuin kost hier 1 euro per
maand. Wij doen het in onze eigen tuin. Ik vind het heerlijk om, wanneer
ik ze nodig heb, om de hoek van de keuken handenvol kruiden te kunnen
plukken.
Heeft uw dochter een balkon? Dan is daar met struiken,
peulvruchten of een vierkantemetertuin ook van alles te kweken. Op
vensterbanken is ook veel te doen. Op het filmpje zie je tomaten en
verder kweek ik daar paprika's (van zaad uit een gekochte paprika) en
rode pepers. Kruiden kunnen ook heel goed. Ik
heb vast nog iets overgeslagen. Als u op deze manier gaat koken zult u
oneindig veel mogelijkheden ontdekken. Het zal u niet alleen lekkere en
gezonde maaltijden geven, maar ook een heel tevreden gevoel!
Ik maak alles zelf, brood,
koekjes enz. Dat scheelt heel veel en het is meestal veel gezonder dan
gekochte producten. Verder kan ik een paar basis producten aanraden waar
heel veel mee te maken is (granen, peulvruchten, yoghurt). Mijn boek
staat vol recepten met die producten als uitgangspunt. Ik weet alles van
- extreem - weinig geld hebben." Tot zover mijn antwoord.
Als
mensen weinig ervaring hebben met koken hoop ik dat het boek tot steun
kan zijn. Een beetje kunnen koken en een groot improvisatievermogen
hebben, is een voorwaarde om van bijna niets allerlei lekkers te kunnen
maken. Ik denk wel dat er iets losgemaakt en aangewakkerd kan
worden. Bijvoorbeeld door gewoon te beginnen met een goedkoop product.
Schrijft u eens op wat daar allemaal mee gedaan kan worden. Ik neem
nu uien als voorbeeld: Uiensoep, uientaart, ui uit de oven, al dan niet
gevuld, gestoofde ui met kruiden of specerijen, zoetzure uien,
ovenschotel met gebakken uien en aardappelpuree, ragout van uien, uien
gestoofd met iets zoets zoals appel, door macaroni, of juist pittig met
knoflook door spaghetti, gebakken uien met mosterd, gebakken uien met
kerry, rauwe uitjes bij kapucijners, of bruine bonen, bebloemde ringen
ui, of door een beslag gehaald gebakken, of gefrituurd als borrelhapje.
Langzaam en zacht gebakken stukjes ui tot ze bijna droog en zoet zijn
voor over zelfgemaakte nassi.
Dit gaat over voeding en het is
een favoriet onderwerp van mij. Daarnaast kan ik als tip geven om vooral
met rijkdom bezig te zijn. De rijkdom die overal aanwezig is en die
niets kost. De vallende sterren vannacht, de geur van bloemen, de
prachtige wolken, muziek, een glimlach.... Of een dagboek beginnen,
gedichten schrijven, zingen, wandelen in het bos. We kunnen, hoe weinig
geld er ook is, ons baden in weelde.
Vanillesaus
In het boek staat een recept van mijn moeder. Een beschuitappeltaart met vanillesaus. Hoe wordt die vanillesaus gemaakt vroeg iemand me.
Breng een halve liter melk aan de kook in de pan. Meng vervolgens in een kop: 20 gram rietsuiker of gewoon zoveel als u lekker vindt, 30 gram maizena, een ei, of alleen het eigeel, een theelepel vanille suiker of een paar druppels vanille aroma. Voeg dit papje roerende toe aan de kokende melk en blijf goed roeren. Als de vla de goede dikte heeft nog een paar minuten zachtjes laten koken. Hierna af laten koelen en regelmatig roeren, om vel te voorkomen.
In plaats van ei en maizena kunt u custardpoeder gebruiken. Dezelfde hoeveelheid.
Ik gebruik uiterst zelden een synthetische smaakstof. Een paar keer per jaar doe ik dat wel.
In het kerstbrood bijvoorbeeld en heel soms in een toetje of zoet baksel. Wat vanillesmaak betreft is er custard (dit gebruik ik trouwens vaker), vanillesuiker, of vanille aroma.
Als u voor bovenstaand recept een vanillestokje gebruikt: breng de melk met het in de lengte gesplitste vanillestokje aan de kook. Zet het vuur laag en laat het een kwartier trekken. Haal dan het stokje eruit en volg het voorgaande recept.
Spelt
In mijn boek schrijf ik enthousiast over spelt. Het is een heel gezond graan waar verrukkelijke gerechten mee gemaakt kunnen worden. Ik krijg berichten van mensen met een voedselallergie én vragen over (om!) spelrecepten. Daarom zal ik hier wat informatie over spelt geven en recepten plaatsen.
Spelt bestaat al sinds duizenden jaren voor Christus. Het is in Duitsland een zeer veel gebruikt graan (Dinkel). Dit komt vooral door de invloed van Hildegard von Bingen (1098-1179). Een van de meest indrukwekkende vrouwen die ooit heeft bestaan. Ze was op de eerste plaats religieuze en abdis van het Duits Benedictijns klooster. Verder hield ze zich intensief bezig met filosofie, wetenschap, plantkunde, kosmologie, poëzie en linguïstiek. En ze componeerde Gregoriaanse muziek. Zij was de eerste componiste uit de geschiedenis van de klassieke muziek die bij naam bekend is. Verder was ze raadsvrouwe voor hooggeplaatste kerkelijke en wereldlijke personen.
Ik ben in het rijke bezit van een receptenboek van haar.
Hildegard von Bingen had het In haar geschriften vaak over spelt. In "Physica" schreef ze bijvoorbeeld:
"Spelt is het beste graan. Het is warm, vet en geneeskrachtig. Het is zachter dan de andere granen en aan degene die het eet bezorgt het goed vlees, vormt het goed bloed, en geeft een blije geest en sereniteit. Hoe het ook gegeten wordt, hetzij in brood hetzij in andere bereidingen, spelt is goed en zacht. En als iemand zo ziek is dat hij omwille van verzwakking niet meer kan eten, neem dan de volledige speltgranen en kook ze in water. Voeg er vet aan toe of een eierdooier zodat hij het liever eet. Geef dit aan de zieke te eten en het zal hem als een goede en gezonde zalf inwendig genezen."
Ze zei ook: " Hoe men spelt ook eet, als brood of anders klaargemaakt, het smaakt steeds goed en zoet”.
In principe kunnen alle gerechten met tarwe vervangen worden door spelt. Ik denk er nog over na, maar ik geloof niet dat er een gerecht is waarbij dat niet kan.
Er zijn speltkorrels, het volle graan en er is speltmeel en speltbloem. Brood bakt u gewoon op dezelfde manier als met volkoren meel. Speltmeel rijst heel goed, dus het brood wordt prachtig.
Ik begin met twee bakrecepten en dan zal ik steeds een recept toevoegen.
Speltcake met appel (het is misschien meer broodachtig dan cake)
250 gram speltmeel
1 volle theelepel kaneel
2 theelepels wijnsteenpoeder
125 gram rietsuiker, fructose, een stroop, honing of niets
100 gram rozijnen en/of gehakte noten
1.25 dl melk, water of vruchtensap (niet als honing is gebruikt)
1 dl -olijf-olie
2 eieren
200 gram stukjes goudreinet of andere lekkere bakappel
Eerst de droge ingrediënten mengen, behalve de appel. Dan het vocht erbij en op het laatst de stukjes appel. Een uur bakken op 180 graden.
Speltkoekjes (zoet en hartig)
Deegrol maken van:
100 gram speltmeel
snuf zout
Eventueel gemberpoeder, speculaaskruiden of cacao
75 gram boter of een scheut -olijf- olie
50 gram rietsuiker of een zoete siroop
drupje water (niet als er een siroop gebruikt is)
Variatie:
stukjes gember
stukjes chocolade
Hartig:
Deegrol maken van:
100 gram speltmeel
versgemalen peper of chilipoeder
snuf zout
75 gram boter of -olijf- olie
zaadjes; sesamzaad, kummel, komijn of maanzaad
75 gram geraspte pittige kaas
Variatie:
Zaadjes ipv de kaas. Allebei is ook lekker.
Met verse of gedroogde kruiden
Met stukjes olijf of gedroogde tomaat. Ik gebruik bij de kruiden en hierbij olijfolie.
In plakjes snijden en ongeveer 10 minuten bakken in een voorverwarmde oven van 175 graden.
Speltburgers
Bij de recepten staan ook speltburgers. Die zijn ongeveer hetzelfde, maar uit de oven. Deze zijn voor snel, als u tenminste gare spelt heeft. Als ik spelt week en kook, maak ik altijd meer en een deel doe ik dan in de diepvries.
Gare spelt met havermout malen (of volkoren- of speltmeelmeel gebruiken ipv havermout). Een paar lepels biogarde erdoor roeren. Op smaak brengen met bieslook (of een ander kruid, of weglaten), versgemalen peper en zout. Minstens een uur laten staan. Burgers van maken en bruin bakken in olie met eventueel een klontje roomboter.
Voor meer speltinspiratie:
Voedingsmiddelen
Welke zijn goedkoop en gezond?
Te veel om op te noemen! Tuinkruiden, onkruid, beukennootjes, hazelnoten en tamme kastanjes die u tijdens een wandeling tegenkomt, peulvruchten, granen, uien, winterwortels (deze groentes zijn altijd goedkoop), groentes en fruit van het seizoen, volkoren meel.
Zuurdesem
Iemand vroeg me naar meer zuurdesemrecepten. Ze heeft ervaring met broodbakken, maar verder niet. Haar zuurdesembrood lukt goed. Dat is het belangrijkst, geweldig! Je kan dan elke hartige en zoete broodvariatie maken die je kunt bedenken.
Waar een ander rijsmiddel gebruikt wordt, kan het worden vervangen door zuurdesem, mits het desem krachtig is. Als brood goed gaat, dan zullen andere recepten ook weinig problemen geven. Hoe vaker zuurdesem gebruikt wordt, des te sterker werkt het. Hoe vaker u ermee werkt, hoe handiger u wordt. Een eenvoudig voorbeeld is pannenkoeken. Op een beker meel of ongebleekte bloem gebruik ik een eetlepel zuurdesem. Alleen melk erbij (water kan ook, maar vind ik minder lekker) en goed roeren. Het moet de dikte van flensjesbeslag hebben. Minstens een half uur laten staan en er dan op hoog vuur pannenkoeken van bakken, zoals normaal. Ik bak bijna alles in olijfolie, zo ook deze pannenkoeken. Ze worden knapperig en zijn goed op te rollen. Als ik er de volgende dag kleine dikke pannenkoeken mee bak rijst het sterk en vallen er gaatjes in het beslag tijdens het bakken. Ze lijken op blini's. Het kan zijn dat ze dan lichtzuur zijn (bij de eerste dag bakken is dat niet zo). Als u dat niet lekker vindt dan nog wat meel en melk toevoegen en weer minstens een half uur laten staan. Ik vind het wel lekker. Ik geef er sla of vruchtencompote bij.
Andere mogelijkheden: muffins, pizza, oliebollen. Deze recepten staan in het boek. Het beslag moet altijd rustig kunnen rijzen. Zuurdesem en haast gaan absoluut niet samen.
Ik bedenk me nu dat ik het nog nooit in cake heb geprobeerd. Dat zal ik eens doen en dan laat ik hier weten hoe het gegaan is.
